Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi PGS TS BS Lâm Hoài Phương, Chủ tịch Liên chi Hội Phẫu thuật - Tạo hình TP. HCM, Phó Chủ tịch Hội Răng Hàm Mặt Việt Nam, nguyên Trưởng Khoa Phẫu Thuật Hàm Mặt Bệnh viện Đại Học Y Dược Tp.HCM, Giảng viên Trường Đại Học Y Dược Tp.HCM, Giám đốc Bệnh viện Chuyên khoa Răng Hàm Mặt Mỹ Thiện.
Hiện nay tại Việt Nam tỷ lệ trẻ bị hở hàm ếch là 1/500 trẻ, nếu không được điều trị đúng lúc sẽ ảnh hưởng tới thẩm mỹ, khả năng nói, ăn uống và nguy cơ gây một số bệnh lý đường hô hấp của trẻ. Dị tật khe hở môi vòm (sứt môi hở hàm ếch - SMHHE) được điều trị bằng phương pháp phẫu thuật, tuy nhiên không cần thiết phải tiến hành phẫu thuật sớm ngay sau khi sinh. Bệnh viện Mỹ Thiện là một trong những nơi đầu tiên có phác đồ điều trị dành riêng cho từng trẻ dị tật bẩm sinh SMHHE từ khi sinh ra cho đến 18 tuổi.
Trên thực tế, dị tật bẩm sinh vùng hàm mặt không phải là hiện tượng quá xa lạ. Trong đó, khe hở môi vòm miệng là tình trạng phổ biến hơn cả. Hiện tượng khe hở môi vòm miệng thường hình thành từ tuần thứ 4 - tuần thứ 12 của thai kỳ.
Các số liệu thống kê cho thấy khoảng 40% trẻ bị dị tật bẩm sinh vùng hàm mặt phải đối mặt với tình trạng kể trên. Đây là con số đáng lo ngại, cha mẹ cần ý thức được tầm quan trọng của việc khám sàng lọc để phát hiện sớm dị tật kể trên.
Nếu tìm hiểu kĩ khe hở môi vòm miệng là gì, bạn sẽ biết rằng dị tật này ảnh hưởng nghiêm trọng tới tính thẩm mỹ cho gương mặt trẻ. Các em bé khi lớn lên sẽ cảm thấy tự ti với vẻ ngoài khác biệt của mình. Các khe hở là nguyên nhân khiến môi hoặc xương hàm, mũi của trẻ có cấu tạo khác thường. Bên cạnh đó, dị tật vùng hàm mặt này cũng ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe cũng như sự phát triển toàn diện của trẻ.
Cụ thể, bé sẽ gặp nhiều khó khăn khi bú sữa mẹ, dễ bị sặc hoặc trớ sữa… Trẻ có khe hở môi vòm miệng cũng có nguy cơ mắc bệnh về đường hô hấp cao hơn so với các bé khác. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy các em bé này rất dễ gặp phải chứng rối loạn tâm lý hoặc rối loạn phát âm. Điều này khiến hành trình nuôi con của các bậc phụ huynh cũng trở nên khó khăn và nhiều thử thách hơn.
Song song với việc tìm hiểu khe hở môi vòm miệng là gì, các bậc phụ huynh cũng quan tâm tới nguyên nhân hình thành dị tật bẩm sinh kể trên. Nếu dị tật hình thành do các yếu tố chủ quan, chúng ta có thể chủ động phòng ngừa, tránh những ảnh hưởng xấu đối với sự phát triển của thai nhi. Dị tật bẩm sinh ở trẻ nhỏ xảy ra vì nhiều nguyên nhân khác nhau
Yếu tố di truyền: Thực tế cho thấy, dị tật thai nhi này có liên quan nhiều đến yếu tố di truyền. Nếu những người cận huyết thống như ba mẹ, ông bà có tiền sử dị tật sứt môi hở hàm ếch thì bé của bạn cũng có nguy cơ cao gặp phải.
Yếu tố môi trường tác động làm tăng nguy cơ, trong thời điểm thai nhi hình thành bộ phận môi và hàm, nếu các yếu tố bên ngoài tác động tiêu cực đến thai phụ sẽ là nguyên nhân gây ra dị tật sứt môi hở hàm ếch, cụ thể:
Dùng thuốc trong quá trình mang thai
Chế độ dinh dưỡng trong thai kỳ không đầy đủ. Cụ thể, nếu bạn không bổ sung đầy đủ dưỡng chất như: vitamin B6, B12 hoặc axit folic
Môi trường sống tiếp xúc với ô nhiễm hóa chất độc hại, khói thuốc
Mẹ bầu không may nhiễm vi rút Rubella hoặc cảm cúm trong khoảng tuần thứ 4 - tuần 12 của thai kỳ
Sau khi đã hiểu khe hở môi vòm miệng là gì và những ảnh hưởng của dị tật đối với trẻ, các bậc cha mẹ nên chủ động ngăn ngừa nguy cơ dị tật bẩm sinh xảy ra ở trẻ. Cụ thể, người mẹ nên quan tâm tới chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt hàng ngày trong thời gian mang bầu. Đặc biệt, mẹ bầu cần chăm sóc sức khỏe thật tốt, không tự ý sử dụng thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Vậy khe hở môi vòm miệng thường có những dạng nào? Hiện nay, hai tình trạng phổ biến nhất là khe hở môi vòm miệng toàn bộ và không toàn bộ. Đối với hiện tượng khe hở môi vòm miệng không toàn bộ, cha mẹ có thể thấy lưỡi gà của trẻ đi qua vòm miệng, tuy nhiên chưa tới lỗ răng cửa. Trong khi đó, nếu trẻ gặp phải hiện tượng khe hở môi vòm miệng toàn bộ, lưỡi gà sẽ đi qua lỗ răng cửa, thậm chí chúng kéo dài tới hốc mũi.
Dù trẻ gặp phải dạng dị tật nào đi chăng nữa các bậc phụ huynh cũng không nên chủ quan, bỏ qua việc theo dõi và điều trị. Nếu điều trị sớm, bé sẽ sinh hoạt dễ dàng hơn, hạn chế gặp bệnh về đường hô hấp hoặc khả năng ngôn ngữ.
Các bậc phụ huynh không chỉ tìm hiểu hiện tượng khe hở môi vòm miệng là gì mà còn quan tâm tới phương pháp điều trị tình trạng kể trên. Thông thường, trẻ sẽ được chỉ định phẫu thuật để giải quyết dị tật vùng hàm mặt.
Khi phẫu thuật cho trẻ có khe hở môi vòm miệng, chúng ta cần lựa chọn thời điểm thích hợp nhất, không nên nóng vội và cho con đi phẫu thuật quá sớm. Lúc này, sức khỏe của trẻ chưa đảm bảo để trải qua một ca phẫu thuật khó, mất nhiều thời gian. Hậu phẫu thuật, cha mẹ cũng mất nhiều thời gian, công sức để chăm sóc và phục hồi sức khỏe cho con.
Thời điểm thích hợp để tiến hành phẫu thuật cho trẻ là khi bé được 12 - 18 tháng tuổi. Thời điểm này, trẻ đã trở nên cứng cáp hơn, sức khỏe, cân nặng cũng đảm bảo để bé có thể vượt qua ca phẫu thuật. Đồng thời, từ 12 - 18 tháng tuổi, trẻ nhỏ đã bắt đầu tập phát âm, nếu ca phẫu thuật thành công thì bé có thể phục hồi tốt, hạn chế tình trạng ngọng ở trẻ nhỏ.
Trước khi tiến hành phẫu thuật, cha mẹ nên luyện cho bé ăn bằng thìa thay vì bú mẹ. Bởi vì, trong giai đoạn phục hồi sau phẫu thuật, bé phải hạn chế việc bú mẹ hoặc bú bình. Thói quen này có thể ảnh hưởng không tốt tới vết mổ của trẻ.
Mong rằng bài viết này có thể giúp bạn giải đáp thắc mắc: hiện tượng khe hở môi vòm miệng là gì? Đồng thời, các bậc phụ huynh đã nắm được phương pháp điều trị, thời điểm thích hợp để xử lý dị tật cho trẻ. Bệnh viện Chuyên Khoa Răng Hàm Mặt Mỹ Thiện với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm cùng cơ sở vật chất hiện đại, tiêu chuẩn chất lượng cao sẽ đem lại kết quả điều trị tốt nhất cho Quý khách hàng. ĐĂNG KÝ NGAY
Điều trị khe hở môi vòm - miệng là một quá trình lâu dài và cần sự phối hợp của nhiều phương pháp. N.A.M và Dán Tapping là phương pháp quan trọng trong giai đoạn tiền phẫu thuật, giúp trẻ có sự phát triển tốt nhất về thẩm mỹ, chức năng ăn uống và phát âm.
Hiện nay tại Việt Nam tỷ lệ bé bị hở hàm ếch chiếm khoảng 0,1%; nếu không được điều trị sẽ ảnh hưởng tới thẩm mỹ, khả năng nói, ăn uống và nguy cơ gây một số bệnh lý đường hô hấp. Hở hàm ếch được điều trị bằng phương pháp phẫu thuật, tuy nhiên không cần thiết tiến hành phẫu thuật sớm ngay sau khi sinh.
